2023 yılı sonrasında CHP'de gerçekleştirilen olağan ve olağanüstü kurultay süreçleri, yalnızca parti içi yönetim değişikliği bakımından değil; siyasi partiler hukuku, seçim hukuku ve demokratik temsil bakımından da önemli tartışmaları beraberinde getirmiştir.
4-5 Kasım 2023 tarihlerinde gerçekleştirilen 38. Olağan Kurultay'da Genel Başkanlık, Parti Meclisi (PM) ve Yüksek Disiplin Kurulu (YDK) seçimleri yapılmış; kurultay sonucunda parti yönetiminde değişiklik meydana gelmiştir. Bu süreç sonrasında gerçekleştirilen olağanüstü kurultaylar ile birlikte parti yönetimi, delegasyon yapısı ve kurultay süreçlerinin hukuki niteliğine ilişkin çeşitli değerlendirmeler kamuoyunda yoğun şekilde tartışılmıştır.
6-9 Eylül 2024 tarihlerinde gerçekleştirilen 20. Olağanüstü Kurultay'da parti tüzüğü ve programına ilişkin düzenlemeler ele alınmıştır. 6 Nisan 2025 tarihinde yapılan 21. Olağanüstü Kurultay ile 21 Eylül 2025 tarihinde gerçekleştirilen 22. Olağanüstü Kurultay ise, parti yönetimine ilişkin hukuki tartışmaların yoğunlaştığı süreçlerde yapılmıştır.
Kurultay süreçlerine ilişkin en önemli hukuki tartışmalardan biri "mutlak butlan" iddiaları olmuştur. Özellikle 38. Olağan Kurultay sonrasında; kurultayın iptal edilip edilemeyeceği, seçim işlemlerinin hukuki geçerliliği ve seçim yargısının görev alanı farklı yönleriyle değerlendirilmiştir.
Bu kapsamda, siyasi parti kurultaylarının seçim niteliği taşıdığı; delegelerin oy kullanmasıyla oluşan iradenin seçim hukukuna ilişkin özel hükümler çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği yönünde görüşler ileri sürülmüştür. Kurultay süreçlerine ilişkin uyuşmazlıklarda seçim kurullarının görev ve yetki alanının bulunduğu, bu nedenle genel mahkemeler tarafından yapılacak değerlendirmelerin yeni hukuki tartışmaları beraberinde getirebileceği ifade edilmiştir.
Diğer taraftan, "mutlak butlan" yönünde ortaya çıkabilecek bir değerlendirmenin yalnızca bir kurultayın geçerliliğiyle sınırlı kalmayacağı; parti yönetimi, teşkilat yapısı ve temsil yetkisi bakımından da önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendirilmektedir. Kurultayın hukuken geçersiz sayılması halinde; kurultay sonucunda oluşan Genel Başkanlık, Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu gibi organların hukuki statüsü yeniden tartışma konusu haline gelebilecektir.
Bu durumun parti içinde yönetimsel belirsizlik, olağanüstü kurultay talepleri, temsil tartışmaları ve siyasi kutuplaşmaları artırma ihtimali bulunmaktadir. Ayrıca ana muhalefet partisinde ortaya çıkabilecek uzun süreli bir yönetim tartışmasının; seçim stratejileri, ittifak dengeleri ve siyasi gündem üzerinde etkili olabileceği değerlendirilmektedir.
Siyasi sonuçlar bakımından ise süreçin, erken seçim tartışmalarını doğrudan veya dolaylı biçimde etkileyebileceği ileri sürülebilir. Muhalefetin ana aktörlerinden birinin iç hukuk ve yönetim krizine sürüklenmesi halinde; Türkiye'de seçim takvimi, siyasi denge ve parlamenter süreçler üzerinde yeni tartışmalar gündeme gelebilecektir.
Diğer taraftan, anayasa değişikliği veya yeni anayasa tartışmaları bakımından da siyasi zeminin etkilenebileceği değerlendirilmektedir. Ana muhalefet partisinin uzuin süreli iç hukuk tartışmalarıyla meşgul olması halinde; anayasal düzenlemeler, siyasi uzlaşma süreçleri ve parlamentodaki güç dengeleri farklı bir siyasal atmosfer içinde şekillenebilecektir.
Ayrıca bu süreçte ortaya çıkabilecek yargısal değerlendirmelerin; siyasi partilerin iç işleyişine yönelik yargısal müdahalenin sınırları bakımından emsal niteliği taşıyabileceği, bunun da ilerleyen dönemlerde parti hukuku ve seçim hukuku alanında yeni tartışmalara neden olabileceği değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak, CHP kurultaylarına ilişkin "mutlak butlan" tartışmasının yalnızca teknik bir hukuk meselesi olmadığı; demokratik temsil, siyasi meşruiyet, seçim süreçleri, anayasal siyaset ve Türkiye'nin genel siyasi dengeleri bakımından çok yönlü sonuçlar doğurabilecek bir süreç niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır.
Ali KARAMUT
22 Mayıs 2026
www.alikaramut.com.tr